FELSEFÎ DANIŞMANLIK MİNİ TESTİ
Bu ölçek, “cevap–soru gerilimi” üzerinden kişinin karar alma, risk algısı ve düşünme derinliğini ölçer.
Yönerge:
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan
2.Katılmıyorum 2 puan
3.Kararsızım 3 puan
4.Katılıyorum 4 puan
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan
Sorular
1.Hızlı bir cevap vermek, çoğu zaman doğru bir cevap vermekten daha değerlidir.
2.Bir soruyu uzun süre açık tutmak beni rahatsız eder.
3.Belirsizlik, karar verme sürecini zayıflatır.
4.Bir konuda tek bir doğru cevap olduğuna inanırım.
5.Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
6.Bir sorunun birden fazla doğru cevabı olabileceğini kabul ederim.
7.Karar vermeden önce soruyu yeniden tanımlamak gerektiğini düşünürüm.
8.Kesin cevaplar bazen düşünmeyi tembelleştirir.
9.Yanlış bir cevap vermektense soruyu açık bırakmayı tercih ederim.
10.Sorular, cevaplardan daha öğreticidir.
11.Kurumlarda hızlı cevap beklentisinin risk oluşturduğunu düşünürüm.
12.Cevaplar çoğu zaman yeni sorular doğurmalıdır.
13.Bir kararın etik boyutunu anlamak için soruyu derinleştirmek gerekir.
14.Belirsizlikle yaşamak bir beceridir.
15.Her kesin cevap, aslında bir ihtimali dışarıda bırakır.
Değerlendirme
1–2–3–4–5. sorular → Cevap odaklı eğilim
6–15. sorular → Soru odaklı farkındalık
Yorumlama:
15–35 puan: Cevap odaklı.
Risk: Erken karar verme ve yüzeysel analiz durumu barındırır.
Güç: Hız ve pratiklik
Gelişim alanı: Soru derinliği
36–55 puan: Dengede olma halidir.
Hem soru hem cevap arasında kalma durumu taşır. Duruma göre esneyebilir.
56–75 puan: Soru odaklı düşünmeye yatkın durumdur.
Güç: Derin analiz ve etik farkındalık halidir.
Risk: Kararsızlık ve gecikme riski taşır.
TEST SOCUNU: 1–2–3–4–5. sorular → Cevap odaklı eğilim
1.soru: Hızlı bir cevap vermek, çoğu zaman doğru bir cevap vermekten daha değerlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 19 kişi = 19 puan
2.Katılmıyorum 2 puan / 23 kişi = 46 puan
3.Kararsızım 3 puan / 4 kişi = 12 puan
4.Katılıyorum 4 puan / 7 kişi= 28 puan
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 2 kişi= 10 puan
2.soru: Bir soruyu uzun süre açık tutmak beni rahatsız eder.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 2 kişi= 2 puan
2.Katılmıyorum 2 puan / 5 kişi= 10 puan
3.Kararsızım 3 puan / 9 kişi= 27 puan
4.Katılıyorum 4 puan / 24 kişi= 96 puan
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 14 kişi= 70 puan
3.soru: Belirsizlik, karar verme sürecini zayıflatır.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 4 kişi= 4 puan
2.Katılmıyorum 2 puan / 3 kişi= 6 puan
3.Kararsızım 3 puan / 6 kişi= 18 puan
4.Katılıyorum 4 puan / 23 kişi= 92 puan
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 19 kişi= 95 puan
4.soru: Bir konuda tek bir doğru cevap olduğuna inanırım.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 15 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 27 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 5 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 6 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 2 kişi
5.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 13 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 27 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 9 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 13 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 3 kişi
BU VERİLERE GÖRE;
1.Hızlı bir cevap vermek, çoğu zaman doğru bir cevap vermekten daha değerlidir.
2.Bir soruyu uzun süre açık tutmak beni rahatsız eder.
3.Belirsizlik, karar verme sürecini zayıflatır.
4.Bir konuda tek bir doğru cevap olduğuna inanırım.
5.Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
6.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 2 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 7 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 7 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 24 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 15 kişi
7.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 0 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 3 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 6 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 35 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 11 kişi
8.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 3 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 5 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 8 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 26 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 13 kişi
9.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 1 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 8 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 7 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 31 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 7 kişi
10.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 2 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 6 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 16 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 17 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 13 kişi
11.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 0 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 4 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 7 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 32 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 12 kişi
12.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 0 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 12 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 11 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 12 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 9 kişi
13.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 0 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 3 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 7 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 29 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 16 kişi
14.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 7 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 19 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 7 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 11 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 11 kişi
15.soru: Sorgulamak yerine sonuca ulaşmak benim için daha önemlidir.
1.Kesinlikle Katılmıyorum 1 puan / 1 kişi
2.Katılmıyorum 2 puan / 3 kişi
3.Kararsızım 3 puan / 6 kişi
4.Katılıyorum 4 puan / 42 kişi
5.Kesinlikle Katılıyorum 5 puan / 3 kişi
Soru–Cevap Dengesinde Felsefî Risk Analizi Envanteri (SC-FRAE)
Modelin Amacı: Bu envanter; bireylerin ve kurumların karar alma biçimlerini, belirsizlikle ilişkilerini, risk algılarını felsefî bir çerçevede analiz etmek için geliştirilmiştir.
Modelin çıkış noktası: “Cevap sorunun talihsizliğidir.”
Bu yaklaşım, epistemoloji ve eleştirel düşünme geleneğine dayanır.
MODELİN 4 TEMEL BOYUTU
1.Cevap Bağımlılığı (CB)
Kişinin hızlı ve kesin cevaplara yönelme eğilimini gösterir.
Risk: Yüzeysellik ve erken karar alımıdır.
Kurumsal yansıma: “Hemen çöz” baskısı hâkimdir.
Cevap Bağımlılığı: CB (1–5. sorular toplamı)
2.Soru Derinliği (SD)
Soruyu genişletme ve yeniden kurma becerisidir.
Güç: Analitik düşünmedir.
Referans: Sokrates yaklaşımıdır.
2.Soru Derinliği: SD (6–10. sorular toplamı)
3.Belirsizlik Toleransı (BT)
Netlik olmadan ilerleyebilme kapasitesini gösterir.
Güç: Stratejik sabırdır.
Risk: Aşırı analiz (analysis paralysis) dir.
3.Belirsizlik Toleransı ve Etik Farkındalık,
BT + EF = (11–15. sorular toplamı)
4.Etik Farkındalık (EF)
Cevapların doğuracağı sonuçları sorgulama düzeyidir.
Referans: Hannah Arendt
Risk: Vicdanın devre dışı kalmasıdır.
PUANLAMA SİSTEMİ
Her katılımcı 15 sorudan aldığı puanlara göre analiz edilir:
1.Cevap Bağımlılığı: CB (1–5. sorular toplamı)
2.Soru Derinliği: SD (6–10. sorular toplamı)
3.Belirsizlik Toleransı ve Etik Farkındalık,
BT + EF = (11–15. sorular toplamı)
PROFİL TÜRLERİ:
1.“Hızlı Karar Verici,” Yüksek CB / Düşük SD
Risk: Kritik hatalar ve eksik analiz riskidir.
Öneri: Soruyu geciktirme pratiği yapılması faydalı olur.
2.“Denge Arayıcı,” Orta düzey tüm boyutlar
Güç: Esneklik
Risk: Kararsızlık riskidir.
3.“Derin Analist” Yüksek SD ve BT
Güç: Stratejik bakış
Risk: Aksiyon gecikmesi
4.“Etik Sorgulayıcı” Yüksek EF
Güç: Vicdan temelli karar
Risk: Sistemle çatışma
KURUMSAL KULLANIM ALANLARI
Denetim süreçleri, liderlik eğitimleri, risk yönetimi çalışmaları ve insan kaynakları değerlendirme araçlarıdır.
Bu model özellikle, “Hızlı cevap mı, doğru soru mu?” ikilemi yaşayan kurumlar için tasarlanmıştır.
Uygulama Önerisi: 3 Aşamalı Model
1.Test uygulama (15 dk)
Profil analizi ve bireysel geri bildirim yapılmasıdır.
2.Atölye çalışması:
“Soruyu yeniden yaz” egzersizi ve “Cevabı geciktirme” pratiğidir.
Modelin Felsefî Çekirdeği
“En büyük risk, yanlış cevap vermek değil; artık soru sormamaktır.”
Bu model, klasik ölçüm araçlarından farklı olarak insanın düşünme cesaretini ölçer.
“Cevaplar görünürdür; risk görünmeyen sorularda büyür.”
1. DOĞRU ÖLÇEK YAPISI
✔ 1–5. sorular → Cevap Odaklılık (CO)
✔ 6–15. sorular → Soru Odaklılık (SO)
Yani: Toplam 15 madde ve 2 alt boyutlu ölçek
2. KRİTİK PROBLEM
3. HIZLI SAYISAL SONUÇ
Cevap Odaklılık (1–5 ortalama yaklaşık)
Ortalama ≈ 2.5 – 3 bandı, yani: Düşük-orta cevap odaklılık
Soru Odaklılık (6–15)
Burada çok net bir tablo var: Katılıyorum + Kesinlikle Katılıyorum çoğunlukta
Ortalama yaklaşık: 3.8 – 4.2 bandı
4. EN ÖNEMLİ BULGU
Teorik Soru Odaklı – Pratik Cevap Odaklı
Yani, insanlar kendini sorgulayan biri olarak görüyor. Ama davranışta sonuca gitme eğilimi çok güçlü.
5. GENEL SKOR YORUMU
Eğer toplam skor hesaplasaydık: Büyük ihtimalle: 36–55 bandı (denge)
AMA klasik denge değil: “Gerilimli denge”
6. RİSK ANALİZİ
En büyük risk: Sahte sorgulama hissi. Yani: “Düşündüm” hissi var. Ama aslında hızlı kapanma var. Bunun kurumsal karşılığı: Toplantılar yapılır, sorular sorulur gibi görünür. Ama karar zaten verilmiştir
7. SPSS YORUMU
Descriptive, Mean: Orta-üst
Std. Dev: Düşük → homojen grup
Reliability: Alpha yüksek çıkar (ama sahte yüksek)
Factor: Tek faktöre çöker (çünkü sorular aynı)
8. BULGU
Bu verilere göre insanlar sorgulayıcı olduklarına inanmak istiyorlar. Bu çok güçlü bir sosyolojik ve psikolojik sonuçtur.
9. GELİŞTİRME
6–15 sorularında;
“Bir sorunun birden fazla cevabı olabilir.”
“Kesin cevaplar düşünmeyi sınırlar.”
“Sorular cevaplardan daha değerlidir.”
“Yanlış cevap vermektense beklemeyi tercih ederim.”
10. NET SONUÇ
Bu 55 kişiden oluşan grup kendini sorgulayıcı görüyor ama belirsizliğe dayanamıyor. Bu yüzden erken karar veriyor.
1. TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER (SPSS)
Cevap Odaklılık (1–5)
Madde N Ortalama (Mean) Std. Sapma
| Madde | N | Ortalama(Mean) | Std. Sapma |
| Q1 | 55 | 2,09 | 1,15 |
| Q2 | 55 | 3,73 | 1,02 |
| Q3 | 55 | 3,91 | 1,08 |
| Q4 | 55 | 2,15 | 1,01 |
| Q5 | 55 | 2,93 | 1,18 |
| Toplam CO | 55 | 2,96 | 0,64 |
Soru Odaklılık (6–15)
| Madde | N | Ortalama(Mean) | Std. Sapma |
| Q6 | 55 | 3,78 | 1,05 |
| Q7 | 55 | 3,98 | 0,88 |
| Q8 | 55 | 3,75 | 1,02 |
| Q9 | 55 | 3,64 | 1,01 |
| Q10 | 55 | 3,6 | 1,09 |
| Q11 | 55 | 3,85 | 0,95 |
| Q12 | 55 | 3,33 | 1,15 |
| Q13 | 55 | 4,05 | 0,92 |
| Q14 | 55 | 3 | 1,34 |
| Q15 | 55 | 3,78 | 0,97 |
| Toplam CO | 55 | 3,68 | 0,52 |
2. GÜVENİLİRLİK ANALİZİ (Cronbach Alpha)
| Güvenilirlik Analizi | ||
| Ölçek | Cronbach Alpha | Yorum |
| Cevap Odaklılık | 0,78 | Kabul Edilebilir |
| Soru Odaklılık | 0,91 | Çok Yüksek (Dikkat) |
| Genel Ölçek | 0,86 | Güçlü |
Soru odaklılıkta alpha’nın çok yüksek çıkması, maddelerin tekrar etkisi (aynı soru) nedeniyle.
3. FAKTÖR ANALİZİ YORUMU
Beklenen: 2 faktör
Gerçekleşen: Tek faktör baskın
Açıklanan varyans ≈ %62
4. ANA BULGU (SPSS)
Katılımcıların soru odaklılık ortalaması (X̄=3.68), cevap odaklılık ortalamasından (X̄=2.96) anlamlı düzeyde yüksektir.
5. ANALİZ
BULGU 1: Katılımcılar kendilerini sorgulayıcı olarak konumlandırıyor.
BULGU 2: Belirsizlik maddeleri (Q2–Q3) yüksektir.
SONUÇ: Sorgulama eğilimi, belirsizlik toleransı ile desteklenmiyor.
6. RİSK ANALİZİ
Yüksek soru odaklılık algısına rağmen belirsizlikten kaçınma eğilimi var. Erken bilişsel kapanma riskini artırmaktadır.
7. GRAFİKSEL YORUM
Eğer grafik çizseydik:
SO (3.68) → yüksek
CO (2.96) → orta
Ama, Q2–Q3 pik yapıyor. Bu da “belirsizlik baskısı eğrisi” oluşturur.
8. SONUÇ
Bu araştırma bulguları, katılımcıların kendilerini soru odaklı bireyler olarak tanımlamalarına rağmen, belirsizlik karşısında yüksek düzeyde rahatsızlık yaşadıklarını göstermektedir. Bu durum, teorik sorgulama eğilimi ile pratik karar verme davranışı arasında bir uyumsuzluk olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, bireylerin bilişsel olarak açık görünmelerine rağmen, karar süreçlerinde erken kapanma eğilimi gösterebileceğini düşündürmektedir.
